Page 108 - Demo

106Periudha e fundit, ajo helenike, shtrihet prej shek. IV deri n%u00eb shek. I p.e.r. Gjat%u00eb saj kap%u00ebrcehen duksh%u00ebm k%u00ebrkimet p%u00ebr ekuilib%u00ebr t%u00eb periudh%u00ebs klasike dhe synohet paraqitja e figur%u00ebs me l%u00ebvizje dinamike. Kjo %u00ebsht%u00eb e dukshme si n%u00eb skulptur%u00eb, ashtu edhe n%u00eb arkitektur%u00eb, t%u00eb dyja t%u00eb dokumentuara n%u00eb Altarin e Zeusit n%u00eb Akropolin e qytetit t%u00eb Pergamos, n%u00eb shekullin II p.e.r., ku nj%u00eb shkallare e madhe promovon efektin e madh%u00ebshtis%u00eb s%u00eb skenografis%u00eb. Arkitektura e tempullitArkitektura greke karakterizohen nga tri stile t%u00eb ndryshme: dorik, jonik e korintik. Secili prej k%u00ebtyre stileve ndryshon nga tjetri p%u00ebr m%u00ebnyr%u00ebn e paraqitjes s%u00eb pjes%u00ebs s%u00eb sip%u00ebrme t%u00eb kolon%u00ebs, kapitelit. Tempulli karakterizohet nga ekuilibri pamor q%u00eb krijojn%u00eb pjes%u00ebt q%u00eb e p%u00ebrb%u00ebjn%u00eb. Raportet midis lart%u00ebsis%u00eb dhe gjer%u00ebsis%u00eb, hap%u00ebsira midis kolonave dhe p%u00ebrs%u00ebritja e tyre ritmike jan%u00eb t%u00eb studiuara me shum%u00eb kujdes. T%u00eb gjitha elementet q%u00eb e p%u00ebrb%u00ebjn%u00eb tempullin (kolonat, arkitrar%u00ebt, kapitelet dhe hap%u00ebsirat e brendshme) krijojn%u00eb unitet mes tyre i admiruesh%u00ebm ende sot, tempulli m%u00eb i r%u00ebnd%u00ebsish%u00ebm i qytet%u00ebrimit grek n%u00eb arkitektur%u00eb, %u00ebsht%u00eb Partenoni, i cili gjendet n%u00eb rr%u00ebnojat e Akropolit t%u00eb qytetit t%u00eb Athin%u00ebs. Ai u nd%u00ebrtua nga arkitekt%u00ebt Iktino e Kalikrati n%u00eb vitet 448-432 p.e.r. dhe ishte baza e struktur%u00ebs s%u00eb Akropolit. Perikliu, nj%u00eb nga udh%u00ebheq%u00ebsit m%u00eb t%u00eb m%u00ebdhenj t%u00eb Athin%u00ebs, e nd%u00ebrtoi s%u00ebrish, duke sh%u00ebnuar k%u00ebshtu edhe vitet m%u00eb t%u00eb shk%u00eblqyera t%u00eb k%u00ebtij qyteti, %u00e7ka p%u00ebrb%u00ebn edhe kulmin e faz%u00ebs klasike t%u00eb artit t%u00eb arkitektur%u00ebs greke.Nd%u00ebr arritjet e tjera t%u00eb m%u00ebdha t%u00eb arkitektur%u00ebs greke ishin dhe teatrot e hapur t%u00eb nd%u00ebrtuar n%u00eb form%u00eb gjysm%u00ebrrethi, me tri pjes%u00ebt kryesore: shkall%u00ebt q%u00eb ngjiteshin n%u00eb form%u00eb ovale p%u00ebr spektator%u00ebt, orkestra ku rrinte kori dhe skena q%u00eb sh%u00ebrbente si skenografi.Fig. 5. %u201cHermesi%u201d,skulptur%u00eb nga Lisiposi, stili klasikFig. 6. Parthenon, Athin%u00ebFig. 8. Teat%u00ebr grek n%u00eb dit%u00ebt e sotme Fig. 7. Tri stilet e kolonave greke: dorik, jonik dhe korintik Fig. 4. %u201cLaokonti met%u00eb bijt%u00eb%u201d, Vatikan, periudha helenistike